Martin
Hundfeld's Dagger
From MS. 1449 (Danzig's fechtbuch) plates
94 recto through 96 verso.
Transcript by Stefan Dieke, translated by Mike Rasmusson.
This text correlates to pages 212 through 226 of the Goliath fechtbuch.
94
r
Das ist das fechten das maister
martein hunffeltz gefaßt vnd geticht hat mit dem degen dem got
genädig seÿ
Merck wenn dir einer zu°
sticht mit dem degen vnden zu° dem
leib | vnd hat den degen gefast das die scheib vorñ an der hant
stet -
This is dagger fencing as composed
and devised by master Martin Hunnfeltz who was well respected
Mark when one stabs below to your body | and holds the dagger so that
the disc stands forward on the hand -
Das prich also
Item halt dein
lincke hant fur dir an dem pauch | vnd wenn er vnden
zu° stich so slach in mit der lincken hant oben auf sein rechte
arm~ | vnd var im innwendig vnden durch sein rechten arm~ | vnd das
dein lincke arm¨ aus wendig auf sein rechten chüm | vnd trit
wol zu° jm | vnd heb vber sich | vnd prich ÿm den arm~ vber
dein lincke achsel -
Counter this thus
Item: hold your left hand in front of you on the belly | and when he
stabs down then strike upward with your left hand onto his right arm |
and
drive through inward under his right arm | so that your left arm comes
outward to his right | and step well to him | and lift upward |
and break his arm over your left shoulder
Das ist ein ander pruch
Merck | wenn er dir vnden zu°
sticht so fall ÿm von oben nider
mit der lincken hant in den degen das dein daum von dir stee | vnd
slach mit der rechten ha~t von vnden auf ÿm vnder sein rechte arm~
vorñ peÿ der hant | so volgt dir der degen
This is another counter
Mark | when he stabs down to you then drop your left hand from above
down to the dagger so that your thumb stands before you | and strike up
with
the right hand from below under his right forearm near the hand | thus
you follow the dagger
Aber ein pruch
Merck | wenn er dir vnden zu°
sticht so begreif im die hant mit
deiner
Yet a counter
Mark | when he stabs down to you then grasp his hand with your
94
v
lincken hant | vnd lauf ÿm mit
dein haubt durch den arm~ | vnd
begreif in in dem lauf mit der rechten hant sein rechts pain |
vñ trag in also wo dw hin wild | Oder slach von vnden auf In
vnder den elpogen mit der rechten hant hinden in das gelenck -
left hand | and step through his arm with your head | and in the step
grab his right leg with your right hand | and force him thus as you
will | Or with your right hand strike up under his elbow from below
backward on the joint -
Aber ein pruch
Merck | wenn er dir vnden zu°
sticht | so greif ÿm den arm~
mit der lincken hant | vnd druck vnder sich | vnd fal ÿm mit der
rechten hant von vnden auf in den elpogen | vnd zeuch do mit vbersich
daz ist gu°t
Yet a counter
Mark | when he stabs down | then grab his arm with the left hand
| and push down | and follow with your right hand from below up to the
elbow | and with it pull upward, this is good
Das ist wie man den
degen aus
reissen sol
Merck wenn er
den degen hat gefast
das im die schaid vorn an der hant
stet | so fas deinen auch also | Sticht er dir denn vnden zu° so
fach mit ÿm geleich ein | vñ pint mit deine~ degen an den
sein | vnd begreif pald den seinen von oben nider mit der der lincken
hant das dein daumen gegen dir stee | vnd went deinen degen auf sein
rechte hant | vnd mit der lincken prich seinen degen vber deinen degen
vbersich so nÿmpstu ÿm den degen -
This is how one shall wrench out
with the dagger
Mark when he holds the dagger so that the disk stands out in front of
the hand | then hold yours so too | if he stabs down to you then
drive yours at the same time | and bind your dagger onto his | and
immediately with your left hand grasp downward to his from above with
your thumb toward yourself | and twist your dagger on his
right hand | and with your left break his dagger over your dagger
upward thus taking his dagger
Aber ein aus reissen
Merck | hat er den degen gefast |
das doe scheib an seine~ klaine~
finger stet | vnd sticht dir oben zu° so verker dein lincke hant |
vnd var von vnden auf | vnd be
Yet a wrench out
Mark | if he has held the dagger | so that the disc stands
against his little finger | and stabs up to you, then invert
your left hand | and drive up from below | and
95
r
greif ÿm den
arm~ vorn~
peÿ der hannt vnder seine~ degen |
vnd würg* ÿm den degen mit deine~ lincken arm vbersich auf
grasp his forearm near his hand below his dagger | and wrench* his
dagger upward with your left arm
* Note: würg
literally translates to "choke" or "strangle"
Also prich das
Merck | wenn
du auf einen stichst
von oben nider | vnd hast den degen
gefast das die scheib hinden an deiner hant stet | vor setzt er mit
verkarter hant es seÿ mit welicher hant es seÿ | vnd wil dir
den rechten arm~ vmb reißen | oder den degen aus wurgen so wind
jm den degen vber sein hant vñ schneid ÿm ab die hant -
Counter this thus
Mark | when you stab down to one from above | and hold your dagger so
that the disc lies behind your hand | if he displaces with an
inverted hand, whichever hand it is | and will wrench around your right
arm | or wrench (choke) out the dagger, then twist your dagger over his
hand and cut his hand off -
Aber ein pruch
Merck sticht
er von oben
nÿder | vnd hat den degen gefast das die
scheib hinden an der hant stet | So fass dein degen auch also | vnd
stich von vnden auf mit verkartem degen gegen seinem stich | vnd lass
dir die hant nicht begreiffen | vnd stich in das gesicht -
Yet a counter
Mark, if he stabs downward from above | and has held his dagger so that
the disc lies behind the hand | Then also hold your dagger so | and
stab up from below against his stab with an inverted dagger | and leave
the hand and don't grapple | and stab to the face -
Aber ein pruch
Merck | hat er den degen gefast
das ÿm die scheib hinden an der
hant stet | So fass den deinen auch also sticht er dir denn oben
zu° | so stich von vnden auf von deiner lincken seitten gegen
seine~ stich mit verkartem degen | vnd var mit deine~ degen vber sein
arm~ vorñ peÿ der hant | vnd druck nÿder mit dem degen
| vnd mit der lincken nÿm ÿm das gewicht peÿ
Yet a counter
Mark | if he holds his dagger so that the disc lies behind the hand |
Then hold yours so as well, if he then stabs high to you | then stab up
from below with an inverted dagger from your left side against his stab
| and drive your dagger over his forearm near the hand | and push down
with the dagger | and with the left take him forcefully by
95
v
dem elpogen -
the elbow -
Merck wenn dw mit
deine~ degen
vber sein hant geforñ pist so
greif mit deiner lincken hant vnden druch dein rechte in dein degen
klingen | vnd druck dein arm~ vast zu° samen | vnd ruck vast vnder
sich | so hastu jm den arm gefangen -
Mark when you have driven your dagger over his hand then with the left
hand grasp below through your right to your dagger's blade | and push
your arms close together | and pull well downward | thus you have
his arm trapped -
Merck hat er den
degen gefast das
die scheib hinden an der ha~t stet |
vnd stich dir oben zu° so verker dein lincke hant | vnd begreif im
do mit sein rechte | vnd mit der anderñ hant stich ÿn wo dw
hin wild oder begreif im das pain mit der rechten | vnd chum also
zu° ringen -
Mark when he holds his dagger so that the disc stands behind the hand |
and stabs high to you, then invert your left hand | and with it grasp
his right | and with the other hand stab him where you will or grab his
leg with the right | and thus come to wrestle
Merck | wenn du |
jm mit lincker
verkarter hant seine rechte hant
gegriffen hast so slach in mit der rechten hant von oben nÿder in
die arm~püg | vnd prich ÿm sein rechten arm~ vber deinem
rechten -
Mark | when you have grasped his right hand with your inverted left
hand then strike with the right hand from above down to his arm joint |
and break his right arm over your right -
Item wenn einer von vnden auf
sticht so stich du starck von oben
nÿder den holen sticht | vnd tempf ÿn -
Merck das haist der schlüssel
dar umb das man alle schlos* do mit
auf schleust der get also zu wenn einer auf dich sticht mit eine~ degen
| vnd du in den henden kain were nicht hast so stee still | vñ
leg dein hendt eine auf die ander daraus soltu auf schliessen alle
schloss gegen dem degen einer stech auf dich oben oder vnden -
Item: when one stabs up from below
then you stab strongly from above down taking the stab | and fight him -
Mark, this is called the Key with which one unlocks all locks*, this
works when one stabs up to you with a dagger | and you hold no weapon
in your hands, then stand still | and place your hands over one another
from which you shall open up all locks against the dagger one stabs to
you high or low -
* Note: schlos/schloss can mean
castle/fort as well as lock. In either case it is something that is
strongly closed.
96
r
Merck die pruch aus
dem
schlüssel mit leren henden
Merck sticht
dir einer oben
zw° mit dem degen so verker dein rechte
hant | vnd vach seinen rechten arm~ vorñ peÿ der hant | vnd
raÿd ÿm den arm~ vmb | vnd mit der lincken nÿm ÿm
das gewicht peÿ dem elpogen | vnd die weil dw ÿm das gewicht
nÿmpst so stos mit deiner rechten hant seinen rechten arm~ oben
vber deinen lincken | vnd heb mit dem lincken arm~ seinen rechten vber
sich auf so hastu In gefangen | vnd magst neben ÿm essen | vnd
trincken das er von dir nicht mag kumen -
Mark the counter from the Key with
empty hands
Mark if one stabs to you high with the dagger then invert your right
hand | and grab his right forearm near the hand | and wrap around his
arm | and with the left hand take it strongly by the elbow | and while
you take him with strength then thrust his right arm up over your left
with your right hand | and with your left arm lift his right over
yourself so you have him trapped | and can eat | and drink near him and
he can't come away from you -
Aber ein pruch mit leren henden
Wenn dir einer vnden zu°
sticht so fall ÿm mit der lincken
hant auf sein rechte | vnd halt die fest | vnd greif mit rechter
verkartter hant vnden in sein degen | vnd wend ÿm sein degen von
vnden auf zw°° seine~ leib mit der spitz | vnd lauf mit deiner
prust hinden an den degen sp stichstu ÿn mit seine~ aigen degen -
Yet a counter with empty hands
When one stabs down to you then drop your left hand onto his right |
and hold it tight | and grasp with an inverted right hand down to his
dagger | and twist his dagger by the point up from below and toward his
body | and step with your chest behind on the dagger thus stabbing him
with his own dagger -
Aber mit leren
hendñ
Wenn dir einer
mit dem degen vnden
zu° sticht so begreif ÿm
den arm~ mit paiden henden | vnd lauf ÿm durch den arm~
Still with empty hands
When one stabs down with the dagger to you then grasp his arm with both
hands | and step through the arm
96
v
vnd halt fest | So prichstu jm den arm~
auch nÿmpstu jm den
degen | ob du wild -
and hold tight | thus you break his arm and also take the dagger | if
you want -
Ein anders
Wenn dw im den
arm~ mit paiden
henden begriffen hast | So raid vmb |
vnd wendt dich durch auf dein rechte seitten | vnd prich ÿm den
arm~ vber dein lincke achsel
Another
When you have grabbed the arm with both hands | Then wrench over | and
twist yourself around to your right side | and break his arm over your
left shoulder
Aber mit leren
henden
Wenn dir einer
zu sticht | So
begreif ÿm den arm mit paiden henden
| vnd trit wol zw ÿm | vnd wendt dich auf dein rechte seitten |
vnd prich ÿm den arm vber dein prust
Still with empty hands
When one stabs to you | Then grasp his arm with both hands | and step
well to him | and twist yourself to your right side | and break his arm
over your chest
Oder treib das
ringen
Var mit deiner
lincken hant
vorñ für sein hals | vnd
schreit mit deinem lincken fues hinder seinen rechten | vnd würf
ÿn vber dein lincks knÿe aus dem fuess -
Or try wrestling
Drive ahead with your left hand to his neck | and stride with your left
foot behind his right | and throw him over your left knee from the foot
-
Mit leren henden
Wenn er sticht
so begreif jm die
rechten hant mit deiner lincken | vnd
mit der rechten begreif jm vnden den elpogen | vñ zeuch do mit
do mit zu° dir | vnd mit der lincken stos ÿm den arm~ oben von
dir | vnd spring mit deinem rechte fuess hinder seinen lincken | vnd
würf ÿn aus dem fuess vber dein rechtzs knÿe -
With Empty Hands
When he stabs then grasp his right hand with your left | and with the
right grasp him below the elbow | and pull it to yourself | and with
the left thrust his arm upward | and spring with your right
foot behind his left | and throw him from the foot over your right knee
-
End of Hundfeld's dagger chapter.